Jakie powinny być wymogi dla pomieszczeń oddziałów zerówkowych w szkołach?

Pytanie:

Jakie przepisy określają warunki w zerówkach szkolnych?

Odpowiedź:

Kwestie dotyczące różnych aspektów funkcjonowania dzieci w szkole reguluje szereg odmiennych przepisów, np. kwestię szafek do pozostawiania podręczników reguluje ustawa o oświacie, organizacja przerw i wychodzenie z klas - rozporządzenie ministra sportu, oświetlenie i wysokość pomieszczeń - przepisy BHP, Sanepid, Straż Pożarna i Nadzór Budowlany. Prostym sposobem jest skierowanie do szkoły pytania (na piśmie): "Jaka właściwa instytucja skontrolowała i wydała pozwolenie na prowadzenie zajęć szkolnych w tym pomieszczeniu, jeśli chodzi o wielkość pomieszczenia, wysokość pomieszczenia, wentylację, sposób spędzania przerw przez dzieci, itd. Prosimy o wskazanie nazwy instytucji, daty kontroli lub wydania pozwolenia/ protokołu zdawczo-odbiorczego, sygnatury pisma uznającego aktualne warunki nauczania dzieci w tej konkretnej sali lekcyjnej za dopuszczalne i prawidłowe".

1. Spędzanie przerw reguluje rozporządzenie ministerstwa sportu i mówi ono jasno, że podczas przerw w zajęciach sale muszą być wietrzone, nauczyciel otwiera okna i wychodzi z dziećmi, a jeśli pogoda na to pozwala dzieci spędzają przerwy na świeżym powietrzu (a nie "jeśli plac zabaw jest wystarczająco duży"). W piśmie do szkoły można napisać: "W związku ze spędzaniem przez dzieci z kl..... przerw w sposób niezgodny z rozporządzeniem regulującym te kwestie (podać nazwę rozporządzenia i nr art. prawnego) zwracamy się z wnioskiem o przedstawienie na piśmie rodzicom dzieci w naszej klasie zasad organizowania spędzania przerw przez nasze dzieci, sporządzenie przez Radę Pedagogiczną i opiniowanie przez Radę Rodziców Regulaminu spędzania przerw, a także podanie podstaw prawnych do ograniczania możliwości korzystania przez dzieci z kl.... z placu zabaw podczas opieki świetlicowej. Zwracamy się również z prośbą o przedłożenie nam Planu pracy świetlicy oraz o pisemną gwarancję, że podstawa programowa dla kl. 0 w części dotyczącej spędzania przez dzieci 1/5 czasu na zajęciach ruchowych i na świeżym powietrzu jest i będzie realizowana wraz z wyszczególnieniem warunków jej realizacji."

Szkoła ma 30 dni na odpowiedź na pismo, jeśli nie będziecie się Państwo zgadzali z treścią odpowiedzi i nic się w dalszym ciągu nie zmieni, proszę złożyć odwołanie od tego pisma do szkoły, która ma obowiązek przesłać je do Kuratorium. Tym samym Kuratorium rozpocznie kontrolę zgodności przepisów z papierami w szkole. Sam fakt odwołania i kontroli zazwyczaj przynosi efekty.

2. Sanitriaty, nieodpowiednie oświetlenie, zakratowane okna, itp. - tu trzeba i można robić dwie rzeczy: napisać podobne pismo do szkoły jak powyżej, tzn. wniosek o podanie daty i nr z protokołu odbioru sali lekcyjnej i sanitariatów przez straż pożarną oraz Sanepid. Proszę dopisać, że w związku z licznymi zastrzeżeniami co do warunków i znacznie różniącego się statusu wyposażenia, a także usytuowania sali w stosunku do innych sal lekcyjnych w szkole, rodzice chcą zyskać pewność, że wszystkie zalecenia pokontrolne zostały przez szkołę wykonane, a także chcą złożyć pismo do Kuratorium i Wydziału Edukacji/ Oświaty z prośbą o wskazanie dalszej drogi postępowania w kierunku zrównania warunków nauki do poziomu innych klas w tej szkole. Ustawa o oświacie i konstytucja gwarantują dzieciom w szkołach publicznych równe traktowanie i równy dostęp do edukacji publicznej. Dopóki ktoś nie zgłasza zastrzeżeń co do łamania tego prawa, gmina jako organ prowadzący szkołę może sobie pozwolić na liczne zaniedbania. Jednak w przypadku pisemnego wniosku i konieczności odpowiedzi w tej kwestii, sprawa jest niebezpieczna, ponieważ może być podstawą do złożenia sprawy w sądzie lub u Wojewody ze skargą na łamanie przepisów.

Druga rzecz do zrobienia to napisanie pisma do Sanepidu o kontrolę higienicznych i bezpiecznych warunków nauki w klasie lekcyjnej - tej konkretnej. Proszę krótko wypisać zastrzeżenia i zwrócić się z prośbą o kontrolę.

3. Niestety żadne przepisy wprost nie mówią, jak ma być wyposażona sala oddziału zerówkowego, ten błąd wskazał nawet raport NIK z 2013 r. gdzie wyraźnie podkreślono, że MEN powinien ustalić standardy wyposażenia szkół i przedszkoli. Użyto tego samego słowa, które stosuje od lat MEN "zaleca się"/"powinno", tym samym tzw. organ prowadzący placówkę, czyli gmina (a dyrektor szkoły/przedszkola publicznego jest urzędnikiem gminnym) powinna coś robić, jednocześnie mając pełną świadomość, że NIE MUSI. Przepisy są kategoryczne wtedy, gdy zawierają sformułowania "jest zobowiązany" lub tryb dokonany "placówka zapewnia".

Nie pozostajecie Państwo jednak całkiem bez możliwości walki o lepsze warunki. Należy napisać pismo do Kuratorium ze skargą na niewłaściwą realizację podstawy programowej (poniżej) i jednocześnie złóżcie Państwo wniosek o kontrolę w tej sprawie. Paradoksalnie więcej (ale też "zaleceń") zawiera podstawa programowa dla kl. I, więc można tym tematem zainteresować również rodziców uczniów z kl.I, jeśli dzieci np. dzielą sale świetlicową.

Podstawa programowa rocznego przygotowania przedszkolnego - Państwa mogą interesować szczególnie fragmenty:

Zalecane warunki i sposób realizacji

W trosce o prawidłowy rozwój psychoruchowy oraz przebieg wychowania i kształcenia dzieci w wieku przedszkolnym zaleca się następujące proporcje zagospodarowania czasu przebywania w przedszkolu oraz innej formie wychowania przedszkolnego, w rozliczeniu tygodniowym:

1) co najmniej jedną piątą czasu należy przeznaczyć na zabawę (w tym czasie dzieci bawią się swobodnie, przy niewielkim udziale nauczyciela);
2) co najmniej jedną piątą czasu (w przypadku młodszych dzieci — jedną czwartą czasu) dzieci spędzają w ogrodzie przedszkolnym, na boisku, w parku itp. (organizowane są tam gry i zabawy ruchowe, zajęcia sportowe, obserwacje przyrodnicze, prace gospodarcze, porządkowe i ogrodnicze itd.);
3) najwyżej jedną piątą czasu zajmują różnego typu zajęcia dydaktyczne, realizowane według programu wychowania przedszkolnego;
4) pozostały czas — dwie piąte czasu nauczyciel może dowolnie zagospodarować (w tej puli czasu mieszczą się w szczególności czynności opiekuńcze, samoobsługowe, organizacyjne).

Cele wychowania przedszkolnego:

4) rozwijanie umiejętności społecznych dzieci, które są niezbędne w poprawnych relacjach z dziećmi i dorosłymi;
5) stwarzanie warunków sprzyjających wspólnej i zgodnej zabawie oraz nauce dzieci o zróżnicowanych możliwościach fizycznych i intelektualnych;
6) troska o zdrowie dzieci i ich sprawność fizyczną; zachęcanie do uczestnictwa w zabawach i grach sportowych;

W wielu obszarach wychowania przedszkolnego występują treści edukacji zdrowotnej. Ze względu na dobro dzieci należy zadbać o kształtowanie ich świadomości zdrowotnej oraz nawyków dbania o własne zdrowie w codziennych sytuacjach w przedszkolu i w domu, współpracując w tym zakresie z rodzicami.

Można też szukać podparcia skargi do Kuratorium, czy samego wpływania na dyrekcję szkoły poprzez zapisanie się do Rady Rodziców i wpływanie całkiem realne na kształt regulaminu szkoły, oddziału przedszkolnego, statutu oddziału przedszkolnego, zatwierdzenia i konsultacji programu profilaktyczno-wychowawczego. Można napisać pismo do Sanepidu z zapytaniem o zalecenia sanitarno-higieniczne, a także w zakresie profilaktyki zdrowia przy realizacji podstawy programowej dla kl. 0 bez wydzielonej części do zabawy i odpoczynku itd.

W tej sprawie można zwrócić się również do Sanepidu z wnioskiem o wskazanie zaleceń, co do realizacji zasad higieny i bezpieczeństwa oraz profilaktyki chorób zakaźnych i bakteryjnych (np. ze względu na brak zmiany obuwia na terenie szkoły przez uczniów przez cały rok szkolny, prowadzenie zajęć świetlicowych na podłodze oraz zajęć ruchowych na podłodze oraz z wnioskiem o wskazanie profilaktyki ochrony zdrowia ze względu na przebywanie przez cały czas zajęć szkolnych w obuwiu przeznaczonym do użytku na zewnątrz pomieszczeń a także konieczność noszenia przez uczniów odzieży wierzchniej przy sobie, również podczas zajęć lekcyjnych, bez możliwości przechowywania jej w szatni, szafce lub na wieszakach na korytarzu).

Co może i powinien Sanepid?

Kontrole w trudnych sytuacjach

W sytuacjach trudnych np. informacja o zagrożeniu zawaleniem budynku, Państwowy Inspektor Sanitarny ma prawo:

  • wstępu o każdej porze dnia i nocy do szkoły oraz wszystkich pomieszczeń i urządzeń wchodzących w ich skład,
  • żądania pisemnych lub ustnych informacji,
  • wzywania i przesłuchiwania osób,
  • żądania okazania dokumentów i udostępniania wszelkich danych,
  • pobierania próbek do badań laboratoryjnych.

Termin rutynowej kontroli

Rutynowe kontrole, które z reguły przeprowadza sanepid przed rozpoczęciem roku szkolnego muszą odbywać się w godzinach pracy, a więc od 8.00 do 16.00 (zgodnie z regulaminami wewnętrznymi poszczególnych placówek sanepidu).

Kontrola - 2 razy do roku

Dwa razy w roku pracownicy pionu Higieny Dzieci i Młodzieży Powiatowej Stacji Sanitarno–Epidemiolocznej przeprowadzają kontrolę w placówkach nauczania i wychowania oraz wypoczynku dzieci i młodzieży (zgodnie z regulaminami wewnętrznymi poszczególnych placówek sanepidu). Sprawują nadzór nad warunkami sanitarno-higienicznymi, a w szczególności nad: wymaganiami w stosunku do pomieszczeń i sprzętu używanego w szkołach i innych placówkach oświatowo-wychowawczych, higieną procesów nauczania, wychowania i wypoczynku.

Dodatkowo każda szkoła corocznie musi uchwalić do 30 września program profilaktyczno-wychowawczy (może uchwalić go i zaprojektować Rada Rodziców, może współtworzyć z Radą Pedagogiczną - często zdarza się, że Rada Pedagogiczna przysyła do pozytywnego zaopiniowania już gotowy program). Są tam zapisy czego szkoła będzie uczyć, w sensie jakim zasadom hołdować, jakie wartości promować wśród uczniów. Można tam znaleźć zapisy na które możecie się Państwo powołać, najlepiej na piśmie (włączając w to pismo do Sanepidu i Kuratorium oraz Wydziału Edukacji), że szkoła ma konkretne zapisy w programie, ale ich nie wdraża i nie stosuje się do nich (np. nauka zasad higieny, zachowania prozdrowotne, utrzymywanie czystości w szkole). Szkoła musi również posiadać i przestrzegać regulamin BHP, w tym również zapewnić uczniom warunki bezpieczeństwa poruszania się po szkole oraz warunki techniczne i sanitarne zapobiegające nieszczęśliwym wypadkom (np. gdy dzieci mają dowolne obuwie i podłoga jest mokra, łatwo o wypadek). Program profilaktyczny powinien dbać o edukację zdrowotną uczniów, to są obowiązki szkoły. Macie Państwo prawo wglądu do programu profilaktyczno-wychowawczego szkoły z zeszłego roku i do wprowadzania zmian w roku bieżącym, a w razie potrzeby do wnioskowania zmian.

Ustawa o oświacie stanowi, że za zapewnienie dzieciom odpowiednich warunków do nauki jest odpowiedzialny dyrektor szkoły, Jeśli jako Rodzice uważacie Państwo, że warunki te powinny zostać poprawione i utrudniają dzieciom naukę, możecie złożyć skargę lub wniosek o kontrolę lub ekspertyzę do organu nadzoru pedagogicznego, czyli do Kuratorium.

Jeśli chodzi o zakup szafek, wyposażenie korytarza w szatnię - finansowo odpowiedzialny za to jest organ prowadzący, czyli Gmina: urząd miasta/gminy, Wydział Edukacji/ Oświaty. To tu dyrektor szkoły będzie musiał złożyć wniosek o sfinansowanie. Można więc napisać pismo do urzędu w tej sprawie. Pomocni mogą być tu radni z Komisji Edukacji/ Oświaty przy Radzie Miasta/ Gminy, jest to ciało opiniodawcze, ale zazwyczaj zorientowane w sprawach edukacyjnych w miejscowości i mogące Państwu pomóc. Można udać się na dyżur radnych z komisji i porozmawiać o problemie, prosić o pomoc w rozwiązaniu problemu.

Dodatkowe materiały:

Rozporządzenie z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Rozporządzenie z dnia 18 października 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach

Sanepid - sprawowanie nadzoru nad warunkami higieny procesów nauczania i wychowania

Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej

Wybrane podstawy prawne dotyczące bezpiecznej i higienicznej organizacji pracy w szkołach i placówkach oświatowych

-----------------

Możemy działać tylko dzięki Twojemu wsparciu! Twoja pomoc jest ważna.
 
Prowadzimy bezpłatne infolinie ekspertów i inne formy pomocy rodzicom. Jeżeli możesz wesprzyj nasze działania.
28 2490 0005 0000 4500 2748 0168
Fundacja Rzecznik Praw Rodziców
ul. Steinhausa 2/52, 02-747 Warszawa

 
Możliwe są też wpłaty on-line przez Dotpay 
Wesprzyj nas