Czy dziecko może samodzielnie opuścić teren szkoły?

Pytanie:

Czy dziecko 6-letnie może samodzielnie:
a) iść do szkoły i wracać z lekcji,
b) wyjść ze szkoły w trakcie zajęć (w czasie przerwy, pobytu w świetlicy, lekcji)?

Odpowiedź:

Szkoły w regulaminach świetlic często umieszczają zapis, że za dzieci samowolnie opuszczające świetlicę odpowiadają rodzice. Jest to niezgodne z prawem. Gdy dziecko opuszcza niezauważone placówkę, oznacza to, że nauczyciele nie dopełnili swoich obowiązków służbowych. Szkoła nie może wyłączać swojej odpowiedzialności za ucznia - taki zapis w regulaminie świetlicy jest sprzeczny z kodeksem karnym i ustawą o oświacie oraz rozporządzeniem do niej, a w przypadku dzieci 6-letnich - również kodeksem wykroczeń oraz drogowym.

1. Kodeks Karny

Art. 210. § 1. Kto wbrew obowiązkowi troszczenia się o małoletniego poniżej lat 15 albo o osobę nieporadną ze względu na jej stan psychiczny lub fizyczny osobę tę porzuca, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
§ 2. Jeżeli następstwem czynu jest śmierć osoby określonej w § 1, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
Art. 9. § 2. Czyn zabroniony popełniony jest nieumyślnie, jeżeli sprawca nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia go jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość popełnienia tego czynu przewidywał albo mógł przewidzieć.
§ 3. Sprawca ponosi surowszą odpowiedzialność, którą ustawa uzależnia od określonego następstwa czynu zabronionego, jeżeli następstwo to przewidywał albo mógł przewidzieć.

2. Kodeks Wykroczeń

Art. 106. Kto, mając obowiązek opieki lub nadzoru nad małoletnim do lat 7 albo nad inną osobą niezdolną rozpoznać lub obronić się przed niebezpieczeństwem, dopuszcza do jej przebywania w okolicznościach niebezpiecznych dla zdrowia człowieka, podlega karze grzywny albo karze nagany.

3. Kodeks Drogowy

Zgodnie z art. 43 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.) dziecko w wieku do 7 lat może korzystać z drogi tylko pod opieką osoby, która osiągnęła wiek co najmniej 10 lat. Nie dotyczy to strefy zamieszkania i drogi przeznaczonej wyłącznie dla pieszych. Oznacza powyższe, że dzieci do lat siedmiu co do zasady nie mogą poruszać się samodzielnie po drogach. Na drogę (definicję „drogi” wskazano w art. 2 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym) mogą wyjść wyłącznie z osobami, które ukończyły przynajmniej 10 lat, a więc przykładowo ze starszym rodzeństwem. Odmiennie jest wyłącznie w przypadku strefy zamieszkania (oznaczonej znakami D-40 i D-41) oraz drogi przeznaczonej wyłącznie dla pieszych (oznaczonej znakami C-16 i C-16a), po których dziecko do lat siedmiu może poruszać się samodzielnie.

4. Przepisy oświatowe - ustawa o oświacie, rozporządzenia, Karta Nauczyciela, statut szkoły/przedszkola

Każdy dyrektor szkoły odpowiada za bezpieczeństwo uczniów i pracowników szkoły na mocy rozporządzenia w sprawie higieny i bezpieczeństwa w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach. Część obowiązków związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa może on jednak powierzyć kadrze nauczycielskiej. Objęcie opieki nad uczniami nie stanowi dla nauczycieli dodatkowego obowiązku, ponieważ zgodnie z Kartą Nauczyciela są oni zobligowani do wykonywania zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych – niezależnie czy dziecko przebywa w klasie czy poza nią (art. 6 pkt 1 Karty Nauczyciela). Nie ma przepisów na które dyrektor szkoły może powołać się odsyłając do domu uczniów, którzy jeszcze nie rozpoczęli zajęć bądź już je skończyli, dlatego musi zorganizować im odpowiednią opiekę.

Należy podkreślić, że osoba „mająca obowiązek opieki lub nadzoru nad małoletnim”, o której mowa w powyższym przepisie, to nie tylko rodzice lub prawni opiekunowie dziecka, ale każda osoba, której dziecko zostało pod opiekę powierzone. Może być to zatem również nauczyciel przedszkola lub szkoły, do której dziecko uczęszcza. Jak zatem wynika z powyższego przedszkole lub szkoła, do której dziecko lub uczeń uczęszcza, musi zapewnić dziecku lub uczniowi poniżej siódmego roku życia opiekę dopóki nie zgłosi się po nie odpowiednia, uprawniona osoba. Nauczyciel nie może zatem pozwolić na opuszczenie przedszkola lub szkoły przez uczęszczające do tego przedszkola lub szkoły dziecko małoletnie poniżej 7 roku życia. Warto przy tym podkreślić, że choć nauczyciel nie będzie ponosił odpowiedzialności wykroczeniowej za dziecko co najmniej siedmioletnie, które samodzielnie opuściło teren szkoły, to jednak powinien on respektować prośbę rodziców o to, by dziecko nie oddalało się bez opieki osoby uprawnionej do jego odbioru. Może to mieć znaczenie dla innych niż wyżej wymieniona rodzajów odpowiedzialności - przykładowo, gdyby pozostające bez opieki dziecko uległo wypadkowi.

Do uregulowania w statucie kwestii przyprowadzania i odbierania dzieci z przedszkola zobowiązuje wprost przepis § 2 ust. 1 pkt 4 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz.U. nr 61, poz. 624 ze zm.; dalej jako „rozporządzenie”). Przepis ten stanowi, że statut przedszkola określa szczegółowe zasady przyprowadzania i odbierania dzieci z przedszkola przez rodziców (prawnych opiekunów) lub upoważnioną przez nich osobę zapewniającą dziecku pełne bezpieczeństwo (…).

Natomiast w przypadku szkół podstawowych ani w art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (j.t. Dz.U. z 2004 r., nr 256, poz. 2572 ze zm.), ani w rozporządzeniu nie wskazano wprost obowiązku ujęcia w statucie uregulowań odnoszących się do zasad przyprowadzania i odbierania uczniów przez rodziców lub inne uprawnione osoby. Biorąc jednak pod uwagę to, że granica wieku (osiągnięcie 7 lat), którą określono moment, od jakiego dziecko może samodzielnie poruszać się po drodze, nie została synchronizowana z wiekiem, od którego dziecko jest zobligowane rozpocząć realizację obowiązku szkolnego (zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o systemie oświaty - 6 lat), przemawia za tym, by kwestia przyprowadzania i odprowadzania do szkoły dzieci (zwłaszcza dzieci do lat 7) została ujęta również w przepisach statutów szkół podstawowych. Kwestia ta jest bowiem elementem organizacji szkoły podstawowej, o której mowa zarówno w art. 60 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie oświaty, jak i w § 4 załącznika nr 2 do rozporządzenia. Ponadto wpływa ona na zakres zadań nauczycieli, którym uczniowie są pod opiekę powierzani (art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie oświaty i § 11 załącznika nr 2 do rozporządzenia); w praktyce to bowiem nauczyciele będą musieli pilnować, by dziecko do lat 7 nie wyszło na drogę bez opieki osoby uprawnionej. Powyższe determinuje możliwość uregulowania omawianej kwestii w statucie szkoły podstawowej.

-----------------

Możemy działać tylko dzięki Twojemu wsparciu! Twoja pomoc jest ważna.
 
Prowadzimy bezpłatne infolinie ekspertów i inne formy pomocy rodzicom. Jeżeli możesz wesprzyj nasze działania.
28 2490 0005 0000 4500 2748 0168
Fundacja Rzecznik Praw Rodziców
ul. Steinhausa 2/52, 02-747 Warszawa

 
Możliwe są też wpłaty on-line przez Dotpay
Wesprzyj nas