Bezpieczeństwo dzieci podczas przerw

Pytanie:

Zwracam się do Państwa z prośbą o wskazanie dokumentu MEN, z którego wynikałoby, że w pierwszej klasie dzieci nie muszą uczyć się w systemie 45-minutowych lekcji. Moja 6-letnia córka rozpoczęła naukę w pierwszej klasie. Niestety, mimo wcześniejszych deklaracji szkoły i MEN oczywiście, według systemu "dzwonkowego". Co gorsza, dzieci są na przerwę wyprowadzane z sali, sala zamykana jest na klucz, pani wychowawczyni znika a dzieci.... muszą zająć się sobą. Wiedzą tylko, że mogą w tym czasie pójść na stołówkę lub na boisko, bo na korytarzu cytuję nauczyciela "stratują was starsze dzieci". 

Odpowiedź:

Proszę zapoznać się z dwoma dokumentami, w których niestety zawarte są jedynie zalecenia, ale stanowią punkt wyjścia do podjęcia działań: podstawa programowa i warunki jej realizacji oraz rozporządzenie ministra sportu ws. bezpieczeństwa w szkołach. Są tam odniesienia do tego, że nauczyciel nie powinien realizować zajęć w systemie 45 minutowym, jednak słowo "powinien" nie oznacza obligatoryjnego obowiązku.

Znajduje się tam również informacja, że klasy powinny być wietrzone w czasie przerw (stąd zamykanie ich na klucz) i że dzieci powinny spędzać przerwy na świeżym powietrzu. Karta Nauczyciela stanowi jasno, że dzieci najmłodsze nie mogą na terenie szkoły pozostawać bez opieki nauczyciela. Jeśli na boisku szkolnym obowiązują dyżury nauczycieli, to oni są odpowiedzialni za bezpieczeństwo uczniów. Można również zwrócić się do sanepidu o kontrolę i określenie warunków bhp przebywania najmłodszych dzieci na przerwach i boisku szkolnym (szczególnie, jeśli nie jest to plac zabaw z atestami urządzeń dla dzieci 6-letnich).

Przepisy, które również regulują organizację nauki w szkole to:

  • statut szkoły
  • plan organizacyjny szkoły
  • program profilaktyczno-wychowawczy
  • wewnątrzszkolne zasady bhp
  • regulaminie szkoły

Ustawa o oświacie stanowi, że za zapewnienie dzieciom odpowiednich warunków do nauki odpowiedzialny jest dyrektor szkoły. Jeśli jako Rodzice uważacie Państwo, że warunki te powinny zostać poprawione i utrudniają dzieciom naukę (np. niewłaściwa realizacja podstawy programowej, ograniczanie dzieciom możliwości realizacji wskazanych fragmentów) możecie złożyć skargę do organu nadzoru pedagogicznego czyli do kuratorium. Jednocześnie złóżcie Państwo wniosek o kontrolę w tej sprawie lub ekspertyzę.

Zadaniem szkoły jest:

  1. realizowanie programu nauczania skoncentrowanego na dziecku, na jego indywidualnym tempie rozwoju i możliwościach uczenia się;
  2. respektowanie trójpodmiotowości oddziaływań wychowawczych i kształcących: uczeń-szkoła-dom rodzinny;
  3. rozwijanie predyspozycji i zdolności poznawczych dziecka;
  4. kształtowanie u dziecka pozytywnego stosunku do nauki oraz rozwijanie ciekawości w poznawaniu otaczającego świata i w dążeniu do prawdy;
  5. poszanowanie godności dziecka; zapewnienie dziecku przyjaznych, bezpiecznych i zdrowych warunków do nauki i zabawy, działania indywidualnego i zespołowego, rozwijania samodzielności oraz odpowiedzialności za siebie i najbliższe otoczenie; zapewnienie dziecku warunków do rozwijania ekspresji plastycznej, muzycznej, teatralnej i ruchowej, aktywności badawczej, a także działalności twórczej;
  6. wyposażenie dziecka w umiejętność czytania i pisania, w wiadomości i sprawności matematyczne potrzebne w sytuacjach życiowych i szkolnych oraz przy rozwiązywaniu problemów;
  7. dbałość o to, aby dziecko mogło nabywać wiedzę i umiejętności potrzebne do rozumienia świata, w tym zagwarantowanie mu dostępu do różnych źródeł informacji i możliwości korzystania z nich;
  8. sprzyjanie rozwojowi cech osobowości dziecka koniecznych do aktywnego i etycznego uczestnictwa w życiu społecznym.

Zalecane warunki i sposób realizacji:

  1. Dla zapewnienia ciągłości wychowania i kształcenia nauczyciele uczący w klasach I–III szkoły podstawowej powinni znać podstawę programową wychowania przedszkolnego.
  2. Należy zadbać o adaptację dzieci do warunków szkolnych, w tym o ich poczucie bezpieczeństwa. Czas trwania okresu adaptacyjnego określa nauczyciel, biorąc pod uwagę potrzeby dzieci.
  3. Planując proces nauczania, nauczyciel, biorąc pod uwagę zróżnicowane możliwości uczniów, decyduje o doborze metod nauczania i środków dydaktycznych oraz tempie realizacji treści nauczania. Czas trwania zajęć edukacyjnych powinien wynikać z możliwości psychofizycznych uczniów oraz ze sposobu realizacji poszczególnych treści nauczania. Oznacza to, że nauczyciel nie powinien planować i przeprowadzać zajęć edukacyjnych w systemie 45-minutowych lekcji. Ponadto, przy zachowaniu ustalonego z dyrektorem szkoły tygodniowego i dziennego czasu pracy danego oddziału, nauczyciel powinien każdego dnia przeprowadzać różnorodne zajęcia edukacyjne.
  4. Sale lekcyjne powinny składać się z dwóch części: edukacyjnej (wyposażonej w tablicę, stoliki itp.) i rekreacyjnej (odpowiednio do tego przystosowanej). Zalecane jest wyposażenie sal w pomoce dydaktyczne i przedmioty potrzebne do zajęć (np. liczmany), sprzęt audiowizualny, komputery z dostępem do Internetu, gry i zabawki dydaktyczne, kąciki tematyczne (np. przyrody), biblioteczkę itp.
  5. Edukacja w klasach I–III szkoły podstawowej jest realizowana w formie kształcenia zintegrowanego. Ze względu na prawidłowości rozwoju umysłowego dzieci treści nauczania powinny narastać i rozszerzać się w układzie spiralnym, tzn. w każdym następnym roku edukacji wiadomości i umiejętności nabyte przez ucznia mają być powtarzane i pogłębiane, a potem rozszerzane.
  6. W klasach I–III szkoły podstawowej prace domowe powinny być dostosowane do możliwości ucznia, a nauczyciel powinien monitorować czas, jaki uczeń poświęca na ich wykonanie. Uczniom korzystającym z zajęć świetlicowych szkoła powinna zapewnić warunki i możliwość odrabiania zadań domowych.

Skarga do kuratorium może się opierać na statutowych działaniach kuratoriów: nadzór pedagogiczny jest realizowany przez wykonywanie zadań i czynności określonych w art. 33 ustawy o systemie oświaty, w trybie planowych lub doraźnych działań. Działania te prowadzone są przez dyrektora i wynikają z potrzeb placówki. W myśl art. 33 ustawy o systemie oświaty nadzór pedagogiczny polega na:

  • ocenianiu stanu i warunków działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej szkół, placówek i nauczycieli,
  • analizowaniu i ocenianiu efektów działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkół i placówek,
  • udzielaniu pomocy szkołom, placówkom i nauczycielom w wykonywaniu ich zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych,
  • inspirowaniu nauczycieli do innowacji pedagogicznych, metodycznych i organizacyjnych.

Nadzorowi w szczególności podlega:

  • zgodność zatrudnienia z kwalifikacjami,
  • realizacja podstaw programowych i ramowych planów nauczania,
  • przestrzegania zasad oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów oraz przeprowadzania egzaminów, a także przestrzegania przepisów dotyczących obowiązku szkolnego i obowiązku nauki,
  • przestrzegania statutu,
  • przestrzeganie praw dziecka i praw ucznia oraz upowszechniania wiedzy o tych prawach,
  • zapewnienie uczniom bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z późn. zm.) 

Rozporządzenie z dnia 7 października 2009 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego (Dz. U. z 2009 r. Nr 168, poz. 1324) 

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 maja 2013 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie nadzoru pedagogicznego (Dz. U. Nr 0 poz. 560) 

Proszę pamiętać, że tak naprawdę o organizacji pracy szkół decydują urzędnicy (także opiniują i zatwierdzają to, co dzieje się w szkołach publicznych) - burmistrz/wójt/prezydent miasta, urzędnicy Wydziału Edukacji/ Oświaty i radni uchwalając budżet. Radni zasiadają też w komisji Edukacji/ Oświaty przy Radzie Miasta/ Gminy, można udać się na dyżur radnego i porozmawiać o sytuacji, poprosić o interwencję.

Dodatkowo każda szkoła corocznie uchwala, a Rada Rodziców zatwierdza program profilaktyczno-wychowawczy: są tam zapisy czego szkoła będzie uczyć, jakim zasadom hołdować, jakie wartości promować wśród uczniów. Można tam znaleźć zapisy, na które możecie się Państwo powołać, że szkoła ma konkretne zapisy w programie uchwalonym przez Radę Pedagogiczną, ale ich nie wdraża i nie stosuje się do nich (np. nauka zasad higieny, zachowania prozdrowotne, utrzymywanie czystości w szkole). Szkoła musi również posiadać i przestrzegać regulamin BHP, a także zapewnić uczniom warunki bezpieczeństwa w poruszaniu się po szkole oraz warunki techniczne i sanitarne zapobiegające nieszczęśliwym wypadkom. Na to też warto zwrócić uwagę w pismach kierowanych do kuratorium, sanepidu, Wydziału Edukacji. 

Co może i powinien Sanepid?

- Kontrole w trudnych sytuacjach - w sytuacjach trudnych np. informacja o zagrożeniu zawaleniem budynku, Państwowy Inspektor Sanitarny ma prawo:

  • wstępu o każdej porze dnia i nocy do szkoły oraz wszystkich pomieszczeń i urządzeń wchodzących w ich skład,
  • żądania pisemnych lub ustnych informacji,
  • wzywania i przesłuchiwania osób,
  • żądania okazania dokumentów i udostępniania wszelkich danych,
  • pobierania próbek do badań laboratoryjnych.

​- Termin rutynowej kontroli - rutynowe kontrole, które z reguły przeprowadza sanepid przed rozpoczęciem roku szkolnego muszą odbywać się w godzinach pracy, a więc od 8.00 do 16.00 (zgodnie z regulaminami wewnętrznymi poszczególnych placówek sanepidu).

- Kontrola 2 razy do roku - dwa razy w roku pracownicy pionu Higieny Dzieci i Młodzieży Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej przeprowadzają kontrolę w placówkach nauczania i wychowania oraz wypoczynku dzieci i młodzieży (zgodnie z regulaminami wewnętrznymi poszczególnych placówek sanepidu). Sprawują nadzór nad warunkami sanitarno-higienicznymi, a w szczególności nad:

  • wymaganiami w stosunku do pomieszczeń i sprzętu używanego w szkołach i innych placówkach oświatowo-wychowawczych,
  • higieną procesów nauczania, wychowania i wypoczynku.

Dodatkowe materiały:

Wybrane podstawy prawne dotyczące bezpiecznej i higienicznej organizacji pracy w szkołach i placówkach oświatowych

Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej 

Obowiązki nauczyciela w zakresie BHP 

----------------------

Możemy działać tylko dzięki Twojemu wsparciu! Twoja pomoc jest ważna.
 
Prowadzimy bezpłatne infolinie ekspertów i inne formy pomocy rodzicom. Jeżeli możesz wesprzyj nasze działania.
28 2490 0005 0000 4500 2748 0168
Fundacja Rzecznik Praw Rodziców
ul. Steinhausa 2/52, 02-747 Warszawa

 
Możliwe są też wpłaty on-line przez Dotpay
Wesprzyj nas